Trong quá trình sử dụng, lốp xe và la-zăng có thể dần mất cân bằng do hao mòn không đồng đều, va chạm với ổ gà, vỉa hè hoặc sau nhiều lần vá lốp. Đáng chú ý, tình trạng này có thể xảy ra ngay cả khi lốp và la-zăng không có dấu hiệu hư hỏng rõ rệt bên ngoài.

Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, bánh xe mất cân bằng có thể gây rung lắc vô-lăng, thân xe, khiến lốp mòn nhanh và không đều, đồng thời làm gia tăng tải trọng dao động lên các chi tiết thuộc hệ thống lái, hệ thống treo. Chiếc xe lúc này vận hành thiếu ổn định.

Theo các chuyên gia về kỹ thuật ô tô, những biểu hiện này thường khó nhận biết ở tốc độ thấp nhưng sẽ rõ rệt hơn khi xe chạy nhanh, đặc biệt trên đường cao tốc. Vì vậy, cân bằng động lốp là hạng mục bảo dưỡng người dùng không nên bỏ qua.

Các lốp xe sau một thời gian sử dụng có thể bị mất cân bằng, dẫn tới rung lắc vô-lăng và thân xe. Ảnh: Hoàng Hiệp

Dưới đây là 4 dấu hiệu phổ biến cho thấy người dùng nên đưa xe đi kiểm tra cân bằng động cho lốp càng sớm càng tốt:

Vô-lăng rung lắc rõ rệt khi chạy tốc độ cao

Đây là dấu hiệu điển hình nhất của tình trạng mất cân bằng động bánh xe. Nếu xe di chuyển bình thường trong đô thị nhưng khi tăng tốc lên khoảng 80-100km/h, vô-lăng bắt đầu rung, giật nhẹ hoặc xuất hiện những dao động liên tục, tài xế nên kiểm tra cụm bánh xe.

Nguyên nhân là khối lượng của lốp và la-zăng không được phân bố đồng đều quanh trục. Khi bánh xe quay, phần có khối lượng lớn hơn sẽ tạo ra lực ly tâm không cân bằng, khiến bánh xe rung động. Tốc độ càng cao, lực tác động này càng lớn và dao động càng dễ truyền lên hệ thống lái.

Một đặc điểm đáng chú ý là hiện tượng rung có thể chỉ xuất hiện ở một dải tốc độ nhất định. Chẳng hạn, xe rung rõ khi chạy 80km/h nhưng giảm khi tăng lên 100km/h. Điều này có thể liên quan đến hiện tượng cộng hưởng dao động, không có nghĩa bánh xe đã tự cân bằng trở lại.

Nếu gặp tình trạng trên, người lái nên giảm tốc độ và đưa xe đến cơ sở dịch vụ để kiểm tra. Không nên cố chạy nhanh hơn với suy nghĩ rung lắc sẽ biến mất, bởi nguyên nhân gây mất cân bằng vẫn còn tồn tại.

 

Ghế ngồi, sàn xe rung theo nhịp

Không phải trường hợp mất cân bằng động nào cũng khiến vô-lăng rung. Nếu bánh xe phía sau gặp vấn đề, người lái có thể cảm nhận rõ hơn qua ghế ngồi, sàn xe hoặc toàn bộ thân xe. Khi đó, rung động được truyền qua hệ thống treo và thân xe, khiến người ngồi có cảm giác xe chạy không êm, sàn xe rung hoặc ghế ngồi có những nhịp dao động bất thường.

Tình trạng này thường dễ nhận thấy khi xe chạy ở tốc độ trung bình và cao, đặc biệt trên đường bằng phẳng. Ngoài mất cân bằng động, hiện tượng trên cũng có thể xuất phát từ lốp bị biến dạng, la-zăng cong hoặc các chi tiết hệ thống treo gặp vấn đề. Vì vậy, cần kiểm tra tổng thể để xác định chính xác nguyên nhân.

Lốp xuất hiện những vệt mòn bất thường

Một dấu hiệu khác mà người dùng có thể nhận biết bằng mắt thường là bề mặt lốp mòn không đồng đều, xuất hiện những vùng mòn dạng từng mảng hoặc có sự khác biệt rõ rệt giữa các vị trí trên mặt lốp.

Khi bánh xe mất cân bằng động, các dao động trong quá trình quay có thể khiến lốp chịu lực tác động không ổn định, làm tăng nguy cơ mòn bất thường theo thời gian. Nếu tiếp tục sử dụng, lốp không chỉ giảm tuổi thọ mà còn có thể khiến xe vận hành kém êm ái.

Trong khi đó, mất cân bằng động thường gây rung lắc khi bánh xe quay, chứ không trực tiếp khiến một bên lốp bị mòn nhiều hơn bên còn lại. Do đó, khi phát hiện lốp có dấu hiệu mòn bất thường, chủ xe nên yêu cầu kỹ thuật viên kiểm tra đồng thời tình trạng lốp, cân bằng động và góc đặt bánh xe để tránh xử lý sai bệnh.

Ngoài ra, những va chạm mạnh như cán ổ gà sâu, đâm vào vỉa hè hoặc đi qua đoạn đường xấu với tốc độ cao cũng có thể khiến la-zăng biến dạng, làm thay đổi trạng thái cân bằng của bánh xe.

Vì vậy, nếu xe vừa thay lốp, tháo bánh sửa chữa hoặc chịu va chạm mạnh ở khu vực bánh xe, người dùng nên kiểm tra lại thay vì chờ đến khi có biểu hiện bất thường.

Theo các chuyên gia, cân bằng động là quá trình điều chỉnh sự phân bố khối lượng của cụm lốp và la-zăng quanh trục quay. Kỹ thuật viên sẽ sử dụng máy chuyên dụng để xác định vị trí mất cân bằng, sau đó gắn các miếng chì hoặc đối trọng tại vị trí phù hợp để triệt tiêu sai lệch.

Đây là công việc tương đối nhanh, chi phí thường không lớn so với các hạng mục sửa chữa ô tô khác. Người dùng có thể kết hợp kiểm tra cân bằng động trong các đợt bảo dưỡng định kỳ, thay lốp hoặc khi phát hiện xe rung lắc bất thường.

Thông thường, một số cơ sở dịch vụ khuyến nghị kiểm tra sau mỗi 10.000-15.000km, nhưng đây chỉ là mốc tham khảo, không phải quy định bắt buộc cho mọi mẫu xe.

Dù vậy, cân bằng động không thể khắc phục các hư hỏng như lốp phồng, biến dạng, la-zăng cong hoặc hệ thống treo bị rơ, hỏng. Đặc biệt, cân bằng động cũng khác với cân chỉnh góc đặt bánh xe, do đó hai dịch vụ này không thể thay thế cho nhau.

Nếu xe có biểu hiện rung lắc, tài xế nên kiểm tra sớm để xác định đúng nguyên nhân, tránh tình trạng thay thế phụ tùng không cần thiết. Việc duy trì bánh xe ở trạng thái cân bằng không chỉ giúp xe vận hành êm ái mà còn góp phần kéo dài tuổi thọ lốp và bảo vệ các chi tiết thuộc hệ thống lái, hệ thống treo.